in

Diş Çapraşıklığı Neden Olur?

Tahmini okuma süresi 6 dakika

Diş Çapraşıklığı Sebepleri Neler?

Diş çapraşıklığı ya da yamukluğu, dişlerin olması gereken konumlarda bulunmamasından kaynaklanan ağız sağlığı problemlerinden biridir. Diş çapraşıklığının şiddeti kişiden kişiye değişebilir ve dolayısıyla farklı tedavi yöntemleri gerektirebilir. Kimi hastada dişler daha sıkışık bir haldeyken kimi hastada dişler seyrek olup, diş arasında boşluklar görülebilir.

Diş çapraşıklığının farklılık göstermesinin birçok sebebi bulunmaktadır. Bu sebeplerin bazıları genetiktir. Fakat bazı sebeplerin erken yaşta önüne geçmek mümkündür. Dişler neden çapraşık olur? Diş çapraşıklığı sebepleri nelerdir? Diş yamukluğu neden olur? Kafanızda bunun gibi soru işaretleri varsa doğru yanıtları alabilmek için yazımızı okuyabilirsiniz.

Diş Çapraşıklığı Sebepleri Nelerdir? Diş Yamukluğu Neden Olur?

Dişler neden çapraşık olur diye soruyorsanız cevap genetik ya da hatalı uygulamalardan dolayı olabilir. Diş çapraşıklığı ya da diş yamukluğu olarak isimlendirilen ağız sağlığı problemi; genetik, hatalı uygulamalar ya da zamanında alınmamış önlemler nedeniyle ortaya çıkmış olabilir.

  • Genetik Geçiş: Diş çapraşıklığı sebeplerinden ilki genetik faktörlerdir. Anne ve babadan ya da daha önceki kuşaklardan gelen genetik faktörler diş yamukluğuna sebep olabilir. Özellikle çeneleri ilgilendiren durumlar genetik kökenlidir. Alt çenenin üst çeneden ileride olması durumu, diş çapraşıklığının kalıtımla geçmesinden kaynaklıdır. Çocuğun anne ya da babasından küçük çene, diğer ebeveyninden büyük dişler miras alması diş çapraşıklığı oluşmasına sebep olacaktır. Çenelerin aşırı küçüklüğü veya büyüklüğü sıklıkla genetik kökenlidir.  Benzer şekilde, eksik diş bulunması fazla diş bulunması, gömülü köpek dişi veya dudak bağı bulunması (frenilum) genetik geçiş gösterip dişerde çapraşıklıkta veya seyreklikte rol oynamaktadır.
  • Vaktinden evvel süt dişi kayıpları veya aşırı çürük: Diş çapraşıklığı nedenleri arasında en yaygın olan sebep, süt dişlerinin vaktinden evvel düşmesidir. Çocuğun çok fazla şekerli gıda tüketmesi ve ağız bakımına özen gösterilmemesi süt dişlerinin çürümesine ve doğal düşme zamanından erken kaybedilmesine neden olur. Erken kaybedilen süt dişleri diş çapraşıklığına yol açar. Süt dişleri, yerine gelecek olan kalıcı dişlere yer koruyuculuk yapar ve rehberlik eder. Zaten düşeceği düşünülen süt dişi alındığında kalıcı dişin yerleşmesi gereken alan diğer dişlerin beklenmedik zamanda oluşan bu boşluğa hareketiyle küçülmüş olur. Çünkü, doğada temel amaç beslenmek ve hayatta kalmaktır. Oluşan bu boşlukta çiğneme yapılamayacağı için sürmüş olan komşu dişler otomatik olarak bu boşluğa serpilirler. Bu da alttan gelecek kalıcı dişin yamuk ya da eğri çıkmasına hatta yer bulamadığı için gömülü kalmasına sebep olabilir. Bu nedenle süt dişleri herhangi bir nedenle doğal düşme vaktinden erken kaybedildiğinde, oluşan yeri korumak için derhal yer tutucular uygulanmalıdır. Yer tutucular, daimi dişler çıkana kadar yeri korumaya devam etmelidir.
  • Zararlı fonksiyonel alışkanlıklar: Yaşınız kaç olursa olsun, eğer normalde kusursuz işleyen bir sistemin dengesini bozarsanız çenelerde ve dişlerde çapraşıklığa ve ciddi problemlere neden olursunuz. Örneğin tırnak yeme, parmak emme, kalem ısırma, alt dudak emme, eli ağıza götürme, yutkunma bozuklukları (bebeksi yukunma, basit dil itimi, kompleks dil itimi) gibi sürekli kendini tekrarlayan istenmeyen zararlı alışkanlıklar dişlerde ve çenelerde ciddi yamukluğa ve çapraşıklığa neden olurlar. Bu zararlı alışkanlıkların oluşturduğu problemler ortodontik tedavi ile düzeltildikten sonra dahi, alışkanlık tekrar başlarsa oluşturulan dengeyi bozacak ve dişler tekrar çapraşık hale gelecektir. Bu gibi durumda hasta ve ebeveynlerin bilinçli olması ve bu davranışların durdurulması gerekmektedir.
  • Ortodontik emzik veya ortodontik biberon kullanmamak: Bebeklerde ortodontik emzik veya ortodontik biberon olmayanları kullanmak damak çocuklarda uzun süre emzik kullanımı veya uzun süreli biberon kullanma damak yapısında şekil değişikliği oluşturacaktır. Ön dişlerin karşılıklı kapanmasını engelleyeceği (ön açık kapanış) gibi üst damak yapısını derinleştirecektir.
  • Travmalar: Diş yamukluğu neden olur sorusunun yanıtlarından biridir. Alınan darbeler sonucu dişler kaybedilebilir veya ankiloz olup kemikle kaynaşabilir.
  • Ağız solunumu: Dişler neden çapraşık olur sorusunun bir başka yanıtı bireylerin burun solunumu yerine ağız solunumu yapmasıdır. Ağızdan solunum yapmak biyolojik dengeyi bozup öncelikle üst çenenin, sonrasında alt çenenin büyümesine olumsuz yönde etkiler. Üst çenede çene darlığı yaparken, alt çenede ise gelişimsel yetersizliğe neden olur. Alt çenenin geride kalmasıyla sınıf II ortodontik problemlerle sonuçlanır. Sonuçta ağızdan solunum yapılmasıyla çeneler yeterince gelişemez ve diş çapraşıklığına neden olur. Ayrıca ağız solunumu yapan bireylerde damak da kuruyacağı için dişetinde kızarıklıklar, kabarıklıklari şişmeler hatta kanamalar da meydana gelir. Doğru solunum, ağız kapalı ve sadece burundan yapılan solunumdur. Burun soluk alıp verirken havayı sadece filtrelemez bir yandan da iklimlendirir. Yani hava soğuksa ısıtır, sıcaksa serinletir, kuruysa nemlendirir. Ama ağız solunumunda bu doğal sistem devre dışı kalacağı için boğazı, yutağı, bademcikleri ve akciğerleri de istenmeyen etkilerle baş başa bırakır. Ayrıca, burun kullanılmadığı için burnun kapasitesi daha da körelir ve sanki soluk alıp verildiğinde yetersiz kalıyormuş hissi oluşur. Tedavisi için ağız solunumuna neden olan etken ortadan kaldırılmalıdır.

Yukarıda saymaya çalıştığımız etkenler diş çapraşıklığı sebeplerindendir. Bu gibi problemler erken dönemde engellenerek ortodontik problem oluşmadan önüne geçilebilir.

Diş Çapraşıklığı Sebeplerini Bilmek Diş Yamukluğunun Önüne Geçmenizi Sağlayabilir!

Diş çapraşıklığı özellikle çocukların yanlış alışkanlıkları fark edildiğinde ebeveynler tarafından engellenebilecek bir durumdur. Parmak emme, uzun süre biberon kullanma, tırnak yeme, yutkunma bozuklukları, ağız solumu, zararlı alışkanlar, düzensiz beslenme diş çapraşıklığı sebepleri arasındadır. Ebeveynler bu sebepleri bilerek hareket ederlerse çocuklarda yaşanabilecek diş yamukluklarının önüne geçebilirler.  Erişkinler ise, oluşmuş problemin şiddettinin giderek artmasını beklenmeden en kısa zamanda durumu kontrol altına alıp ortodontik tedaviye başlaması önerilir. Unutmayın ki ortodontik tedaviye ne kadar erken başlanırsa tedavi süresi o kadar kısalır, tedavi de o oranda ekonomikleşir.

Fakat genetik sebepler, travmalar ve sağlık sorunları sebebiyle meydana gelen diş yamukluğunun önüne geçmek pek kolay olmamaktadır. Yine, bu gibi durumlarda da erken yaşta tedaviye başlamak daha hızlı sonuç almanızı sağlayacaktır. Doğru ortodonti tedavisiyle düzgün ve sağlıklı dişlere sahip olabilirsiniz.

Yrd. Doç. Dr. Fatih KAHRAMAN & Ortodonti Uzmanı tarafından kaleme alınmıştır.

Eş, 2 çocuk babası, yazar, akademisyen, ortodontist, girişimci ve İstanbul'da yaşayan diş hekimi gezgin. Çok sayıda uluslararası bilimsel çalışması olup;
*Dijital ve yüz öncelikli ortodonti;
*Diş teli tedavileri, görünmez ortodontik tedaviler, invisalign, şeffaf plaklarla tedaviler, lingual ortodonti;
*Ortognatik cerrahi tedaviler (çene ameliyatı);
*Dijital gülüş tasarımı (DSD); uygulamakta olup;
AAO,WFO, EOS, TOD üyesidir. Her yaş grubuna profesyonel ortodonti hizmeti vermektedir.

İçeriğimizi Beğendin mi?

şeffaf plaklarla beslenme nasıl olmalı? Ne yenir? ne içilir?

Şeffaf plak (invisalign) ile yemek yeme, içme ve beslenme nasıl olmalı? 5 harika yiyecek önerisi

Hangi Diş Teli Renkleri Var? Hangisi Senin İçin En İyisi?